ĐÔI NÉT VỀ ĐẠI HỘI THỂ THAO CHÂU Á

Lần 1: năm 1951 tại New Dehli - Ấn Độ

Tiền thân của ĐHTT Châu Á là Giải vô địch Điền kinh Viễn Đông và ĐHTT Tây Á trước chiến tranh Thế giới II. ĐHTT Châu Á là sáng kiến từ năm 1949 của giáo sư Guru Dutt Sondhi cùng các cộng sự là những nhà lãnh đạo các liên đoàn thể thao quốc gia Châu Á khác. Mục tiêu chính của ĐH là phát triển thể thao Châu Á. ĐH lần đầu tiên được tổ chức tại New Dehli, Ấn Độ với sự tham gia của 11 quốc gia thi đấu 6 môn.

Lần 2: năm 1954 tại Manila - Philippines

Thủ đô của Philippines vinh dự được đăng cai ĐHTT Châu Á lần 2. ĐH này đã triển khai tinh thần của phong trào Olympic một cachs hiệu quả với sự tăng lên về số lượng các quốc gia tham dự. Mặc dù môn xe đạp không nằm trong chương trình thi đấu, Vật, Quyền Anh và Súng trường được bổ sung nâng tổng số mônthi lên 8 môn. Đoàn Nhật Bản dẫn đầu bảng thành tích với 37 HCV, nước chủ nàh Philippines đứng thứ 2 với 10 HCV, Triều Tiên - thành viên mới xếp thứ 3 với 8 HCV.

Lần 3: năm 1958 tại Tokyo - Nhật Bản

ĐH lần 3 tại Tokyo có 13 môn thi, tăng 5 môn so với ĐH đầu tiên. Đây cũng là ĐH đầu tiên có màn rước đuốc, hành trình bắt đầu từ Quảng trường Rizal (Manila), nơi tổ chức ĐH lần 2. Tại Nhật Bản, đuốc được rước từ địa phận Mỹ chiếm đóng Okinawa đến quận Kagoshima ở Kyushu- một hành trình suốt chiều dài quần đảo Nhật Bản. Tại lễ khai mạc ĐH ngày 24/5, đài lửa được thắp sảng bởi Mikio Oda, là VĐV Châu Á đầu tiên giành HCV Olympic nội dung nhảy ba bước năm 1928 tại Amsterdam

Lần 4: năm 1962 tại Jakarta - Indonesia

Đây là kỳ ĐH có nhiều điều đáng nhớ. Nước chủ nhà Indonesia từ chối sự tham gia của Israel và Đài Loan. Tuy nhiên, đã có 17 kỷ lục được thiết lập ở những môn: Điền kinh, bơi lội ... ĐHTT Châu Á đã trở thành phần không thể thiếu trong vai trò phát triển thể thao Châu Á.

Lần 5: năm 1966 tại Bangkok - Thái Lan

ĐH lần năm tại Bangkok diên ra trong bối cảnh Châu Á rối ren. Chiến tranh tại Việt Nam vẫn chưa kết thúc hoàn toàn, quan hệ căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan; rồi không khí tại bán đảo Triều Tiên. Nhưng với nỗ lực của Liên đoàn thể thao Châu Á và Thái Lan, ĐH diễn ra thành công rực rỡ. Tại ĐH này, chương trình giao lưu văn hoá lần đầu tiên được tổ chức với sự tham gia của Nhật Bản, Triều Tiên, Malaysia và nước chủ nhà Thái Lan.

Lần 6: năm 1970 tại Bangkok - Thái Lan
ĐH lần 6 đáng lẽ diễn ra tại Hàn Quốc nhưng nước này đã không thể tổ chức do tình hình chính trị bất ổn cộng thêm khó khăn về tài chính. Số phận của ĐH TT Châu Á trở nên bi quan hơn bao giờ hết. Nhưng với niềm hân hoan của ĐH lần 5, Thái Lan ra một hành động nghĩa hiệp, được coi là cứu cánh cho phong trào Thể thao Châu Á, họ đã đăng cai ĐH lần 6, hầu hết các địa điểm thi đấu tại kỳ ĐH 5 được sử dụng lại. Lần đầu tiên môn đưa thuyền buồm được tổ chức. Đoàn Nhật Bản dẫn đầu với 144 HCV, Hàn Quốc đứng thứ nhì với 54 HCV, Thái Lan 29 HCV đứng thứ ba toàn đoàn. ĐH lần 6 được ghi nhớ bởi tình hữu nghị và không khí thân mật.

Lần 7: năm 1974 tại Tehran - Iran

Lần đầu tiên trong lịch sử ĐHTT Châu Á được tổ chức tại Trung Đông. Số lượng các nước tham gia lên đến con số 25. Đoàn Trung Quốc và Bắc Triều Tiên tham dự với lực lượng VĐV đông đảo nhất. Thể dục và Đấu kiếm là 2 môn mới xuất hiện tại ĐH. Ngoài việc sử dụng công nghệ mới như camera và các thiết bị đo chính xác, ĐH lần 7 được biết đến như một ĐH an ninh nghiêm ngặt do có sự đe doạ của một số giáo phái Palestine và Nhật Bản.

Lần 8: năm 1978 tại Bangkok - Thái Lan

Một lần nữa Thái Lan tổ chức ĐH do Singapore và Pakistan rút lui vì khó khăn tài chính và bất ổn chính trị. Đây là lần thứ ba trong vòng 12 năm Thái Lan là nước chủ nhà ĐHTT Châu Á. Một quyết định được thông qua rằng để duy trì Asiad, các nước thành viên phải cùng chi trả kinh phí tổ chức. Việc ngăn chặn sự tham gia của Israel và Đài Loan kéo theo nhiều phản ứng thù địch từ các tổ chức thể thao quốc tế khác. Tại ĐH lần này, Trung Quốc quay trở lại với thành tích đáng chú ý, họ giành được 151 HCV; sau họ là Nhật Bản, Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên và Thái Lan. Ngôi vị độc tôn của Nhật bản đã bị lật đổ.

Lần 9: năm 1982 tại New Delhi - Ấn Độ

31 năm từ khi ra đời, ĐHTT Châu Á quay trở về nơi diễn ra lần đầu tiên, New Delhi. Tinh thần đoàn kết hữu nghị giữa các nước thành viên đã được củng cố rất nhiều qua 3 thập kỷ. So với ĐH đầu tiên, ĐH lần 9 có sô số nước tham dự tăng gấp 3 lần, số VĐV tăng 9 lần. Trung Quốc vẫn là nước đứng đầu về số HCV. Đây là kỳ ĐH cuối cùng diễn ra dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn thể thao Châu Á (AGF), từ ĐH 10 trở đi trách nhiệm này thuộc về Uỷ ban Olympic Châu Á (OCA)

Lần 10: năm 1986 tại Seoul - Hàn Quốc

Hàn Quốc đăng cai Asiad lần 10 là khúc dạo đầu cho Thế vận hội 1988 tại nước này. Mặc dù thời tiết trong ngày khai mạc không được tốt lắm, SVĐ OLympic với sức chứa 100.000 người không còn một chỗ trống. Đây là ĐH đầu tiên do Uỷ ban Olympic Châu Á (OCA) chỉ đạo. Với mong muốn một Châu Á tương lai phát triển phồn vinh, có bốn môn thi được thêm vào (Bowling, Đấu kiếm, Judo và Taekwondo) nâng tổng số môn lên 25. Hàn Quốc đã thể hiện nỗ lực phi thường trong cuộc chạy đua số huy chương với Trung Quốc, hai nước giành được số huy chương ngang nhau nhưng Hàn Quốc kém hơn về số HCV. Trong khi đó, Nhật Bản chỉ xếp thứ ba toàn đoàn. Thời đại Trung Quốc - Hàn Quốc bắt đầu.

Lần 11: năm 1990 tại Bắc Kinh - Trung Quốc

ĐH lần thứ 11 được đánh dấu bởi sự qua đời của Chủ tịch UB Olympic Châu Á trong cuộc chiến giữa I-rắc và Cô-oét, ngài Sheikh Fahad Al-Sabah. Trụ sở cua OCA tạm đóng tại nước Anh, chức vụ cao nhất tạm thời do ngài Muttaleb Ahmad đảm nhiệm. Sau khi I-rắc được giải phóng, tổng hanh dinh của OCA lại được tái lập tại đây. Trung Quốc đã vượt qua tất cả những khó khăn đó và tổ chức kỳ Asiad được đánh giá là một trong những Asiad thành công nhất trong lịch sử. Có 27 môn thi được tổ chức bao gồm cả Canô, Kabaddi, Cầu mây, bóng mềm và Wushu. Với vị thế là nước chủ nhà, Trung Quốc đã thể hiện sức mạnh và niềm tự hào khi giành đến 60% số HCV (183), bảo vệ vị trí đứng đầu trong làng thể thao Châu Á.

Lần 12: năm 1994 tại Hiroshima - Nhật Bản

Lần đầu tiên trong lịch sử, ĐHTT Châu Á không diễn ra tại thủ đô của một nước. OCA đã có chủ địch mới là ngài Sheikh Ahmad Al-Sabah. Nhằm làm dịu bớt ký ức về thảm hoạ bom nguyên tử trong Chiến tranh thế giới II, Hoà bình và Hoà hợp là chủ đề chính của ĐH. Đây là lần thứ hai Nhật Bản đăng cai Asiad. Dường như hoà chung với tinh thần của ĐH, Campuchia trở lại ĐH sau 20 năm vắng bóng do nội chiến. ĐH lần này ngoài sự có mặt của 43 quốc gia còn có thêm 5 nước thuộc Liên Xô cũ (CH Kazakhstan, Kyrgystan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan) được chào đón nồng nhiệt. ĐH lần thứ 12 có 34 môn thi, các môn mới gồm bóng chày, Karatedo, Mười môn phối hợp hiện đại và quần vợt.

Lần 13: năm 1998 tại Bangkok - Thái Lan

Đây là lần thứ tư Thái Lan đăng cai Asiad. Vào thời điểm đó, nền kinh tế Châu Á đang đi xuống do hậu quả của cuộc khủng hoảng tiền tệ cuối năm 1997, đầu năm 1998, hàng loạt những khó khăn cho nước chủ nhà. Tuy nhiên, nhờ bí quyết tổ chức 3 kỳ ĐH trước thành công, Bangkok đã vững vàng hơn bao giờ hết để tổ chức một trong những kỳ ĐH thành công nhất. Tại ĐH này, Bóng bầu dục, Billiards & Snooker, Bóng quần (Squash) được tố chức thi đấu. Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản là ba nước dẫn đầu về số huy chương.

Lần 14: năm 2002 tại Busan - Hàn Quốc
Là Asiad đầu tiên của Thiên niên kỷ mới diễn ra ở thành phố cảng Busan của Hàn Quốc.
Đây là ASIAD có quy mô lớn nhất từ trước tới nay, lần đầu hội tụ sự góp mặt của tất cả các thành viên Ủy ban Olympic châu Á (OCA) và cả thành viên lâm thời Đông Timor. Các đoàn thể thao đến từ 44 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tham gia vào một Á vận hội được tổ chức hiện đại, bảo đảm an ninh tốt nhờ Hàn Quốc đã có kinh nghiệm làm chủ nhà tại vòng chung kết World Cup vừa qua. Hơn 10.000 VĐV đã thi tài để tranh 420 bộ huy chương của 38 môn - một chương trình thi đấu nhiều môn nhất trong lịch sử Đại hội. Thứ tự trong bảng xếp hạng huy chương của 3 cường quốc thể thao hàng đầu châu lục không thay đổi so với kỳ trước: Trung Quốc chiếm ưu thế, tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật. Đại hội năm nay có tổng cộng 22 kỷ lục thế giới mới, 43 kỷ lục châu Á bị phá vỡ, 242 kỷ lục mới của Đại hội được thiết lập - một thành tích đáng tự hào giúp thể thao châu Á tự tin hướng tới Olympic Athens 2004. Tuy nhiên, sự cách biệt quá lớn về trình độ giữa đoàn mạnh và yếu đã khiến sự tranh đua bớt phần hấp dẫn. Trung Quốc hơn đoàn xếp thứ nhì là Hàn Quốc tới 54 HC vàng. Còn đoàn xếp thứ ba Nhật Bản thì kém Trung Quốc tới hơn 100 HC vàng.